UP Board Solutions for Class 11 सामाजिक-सांस्कृतिक निबन्ध

UP Board Solutions for Class 11 Sahityik Hindi सामाजिक-सांस्कृतिक निबन्ध सामाजिक-सांस्कृतिक निबन्ध भारतीय समाज में नारी सम्बद्ध शीर्षक भारतीय नारी नारी सबला है।  वर्तमान समाज में नारी की स्थिति  आधुनिक भारत में नारी का स्थान विकासशील भारत एवं नारी आधुनिक नारी की दशा और दिशा  भारतीय नारी : वर्तमान सन्दर्भ में  नारी शक्ति और भारतीय … Read more

UP Board Solutions for Class 11 शैक्षिक निबन्ध

UP Board Solutions for Class 11 Sahityik Hindi शैक्षिक निबन्ध UP Board Solutions for Class 11 शैक्षिक निबन्ध शैक्षिक निबन्ध नयी शिक्षा-नीति सम्बद्ध शीर्षक आधुनिक शिक्षा-प्रणाली : एक मूल्यांकन हमारी शिक्षा-व्यवस्था प्रमुख विचार विन्दु  प्रस्तावना, अंग्रेजी शासन में शिक्षा की स्थिति,  स्वतन्त्रता के पश्चात् की स्थिति, शिक्षा नीति का उद्देश्य, नयी शिक्षा नीति की विशेषताएँ, … Read more

UP Board Solutions for Class 11 राष्ट्रीय भावनापरक निबन्ध

UP Board Solutions for Class 11 Sahityik Hindi राष्ट्रीय भावनापरक निबन्ध राष्ट्रीय भावनापरक निबन्ध स्वदेश-प्रेम सम्बद्ध शीर्षक जननीजन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी राष्ट्रधर्म ही सर्वश्रेष्ठ धर्म है। राष्ट्र के गौरव की सुरक्षा और हमारा कर्तव्य प्रमुख विचार – बिन्दु  प्रस्तावना, देश प्रेम की स्वाभाविकता,  देश-प्रेम का अर्थ  देश-प्रेम का क्षेत्र, देश के प्रति कर्तव्य,  भारतीयों का देश-प्रेम, … Read more

UP Board Solutions for Class 11 परिचयात्मक निबन्ध

UP Board Solutions for Class 11 Sahityik Hindi परिचयात्मक निबन्ध परिचयात्मक निबन्ध एक महापुरुष की जीवनी (राष्ट्रपिता महात्मा गांधी) सम्बद्ध शीर्षक मेरा प्रिय राजनेता मेरा आदर्श पुरुष महात्मा गांधी की प्रासंगिकता प्रमुख विचार-बिन्दु: प्रस्तावना,  जीवनवृत्त, गांधीजी के सिद्धान्त : (अ) अहिंसा (व्यक्तिगत एवं सामाजिक अहिंसा, राजनीति में अहिंसा); (ब) शिक्षा सम्बन्धी सिद्धान्त, राष्ट्रभाषा के प्रबल पोषक,  कुटीर … Read more

UP Board Solutions for Class 11 साहित्यिक निबन्ध

UP Board Solutions for Class 11 Sahityik Hindi साहित्यिक निबन्ध साहित्यिक निबन्ध 1. साहित्य और समाज सम्बद्ध शीर्षक साहित्य समाज का दर्पण है साहित्य और मानव-जीवन साहित्य समाज की अभिव्यक्ति प्रमुख विचार-बिन्दु: साहित्य क्या है? साहित्य की कतिपय परिभाषाएँ,  समाज क्या है?  साहित्य और समाज का पारस्परिक सम्बन्ध : साहित्य समाज का दर्पण, साहित्य की … Read more

UP Board Solutions for Class 11 काव्य सौन्दर्य के तत्त्व अलंकार

UP Board Solutions for Class 11 Sahityik Hindi काव्य सौन्दर्य के तत्त्व अलंकार UP Board Solutions for Class 11 काव्य सौन्दर्य के तत्त्व अलंकार अलंकार काव्य की शोभा बढ़ाने वाले तत्वों को अलंकार कहते हैं-काव्यशोभाकरान् धर्मानलङ्कारान् प्रचक्षते। अलंकार के दो भेद होते हैं – (क) शब्दालंकार तथा (ख) अर्थालंकार।। जहाँ काव्य की शोभा का कारण … Read more

UP Board Solutions for Class 11 काव्य सौन्दर्य के तत्त्व छन्द

UP Board Solutions for Class 11 Sahityik Hindi काव्य सौन्दर्य के तत्त्व छन्द UP Board Solutions for Class 11 काव्य सौन्दर्य के तत्त्व छन्द छन्द छन्द का अर्थ है – ‘बन्धन’। ‘बन्धनमुक्त’ रचना को गद्य कहते हैं और बन्धनयुक्त को पद्य। छन्द प्रयोग के कारण ही रचना पद्य कहलाती है और इसी कारण उसमें अद्भुत … Read more

UP Board Solutions for Class 11 काव्य सौन्दर्य के तत्त्व रस्

UP Board Solutions for Class 11 Sahityik Hindi काव्य सौन्दर्य के तत्त्व रस् UP Board Solutions for Class 11 काव्य सौन्दर्य के तत्त्व रस् काव्य सौन्दर्य के तत्त्व रस प्रश्न 1: रस क्या है? उसके अंगों पर प्रकाश डालिए। उत्तर: श्रव्य काव्य पढ़ने या दृश्य काव्य देखने से पाठक, श्रोता या दर्शक को जो अलौकिक … Read more

UP Board Solutions for Class 11 संस्कृत दिग्दर्शिका Chapter 10

UP Board Solutions for Class 11 Sahityik Hindi संस्कृत दिग्दर्शिका Chapter 10 सुभाषचन्द्रः अवतरणों का ससन्दर्भ अनुवाद (1) सप्तनवत्युत्तराष्टादशशततमेऽब्दे ……………….. स्वीकृतवान्। [सप्तनवत्युत्तरराष्टादशशततमेऽब्दे (सप्तनवति-97 + उत्तर-ऊपर, अधिक + अष्टादशशततमे1800वें +अब्दे-वर्ष में = सन् 1897 ई० में। बङ्गभुवम् अलञ्चकार = बंगभूमि (बंगाल) को अलंकृत किया। राजकीय-प्राडिववाकः = सरकारी वकील। परीक्षामुत्तीर्यापि (परीक्षाम् + उत्तीर्य + अपि) = परीक्षा … Read more

UP Board Solutions for Class 11 संस्कृत दिग्दर्शिका Chapter 9

UP Board Solutions for Class 11 Sahityik Hindi संस्कृत दिग्दर्शिका Chapter 9 चतुरश्चौरः अवतरणों का ससन्दर्भ अनुवाद (1) आसीत् …………………………. विचक्षणाः।। संवर्द्धनञ्च साधूनां ………….. नीति-विचक्षणाः।। [तत्रैकदा (तत्र +एकदा) = वहाँ एक बार। चोरयन्तः = चुराते हुए। चत्वारः चौराः = चार चोर। सन्धिद्वारि = सेंध के मुहाने पर प्रशास्तृपुरुषैः = सिपाहियों के द्वारा घातकपुरुषान् = जल्लादों … Read more