UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 7

UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 7 भारतदेशः (पद्य-पीयूषम्) UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 7 परिचय–विश्व में ऐसा कोई भी देश नहीं है, जो भारत के ज्ञान और विज्ञान से स्पर्धा कर सके। भारत का प्राकृतिक सौन्दर्य तो अनुपम ही है। यह वह देश है, जहाँ शरीरधारी सुकर्म करते हुए मोक्ष प्राप्त … Read more

UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 6

UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 6 कपिलोपाख्यानम् (पद्य-पीयूषम्) UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 6 परिचय–वेदों के अर्थ को सरल एवं सरस बनाने हेतु महर्षि व्यास ने अठारह पुराणों की रचना की। इन्हीं अठारह पुराणों में स्कन्दपुराण का अत्यधिक महत्त्वपूर्ण स्थान है। भौगोलिक क्षेत्रों का विस्तृत और विशद विवरण प्रस्तुत … Read more

UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 5

UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 5 अन्योक्तिमौक्तिकानि (पद्य-पीयूषम्) UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 5 परिचय–प्रस्तुत को कुछ कहने के लिए जब किसी अप्रस्तुत को माध्यम बनाया जाता है, तब उसे अन्योक्ति कहते हैं। संस्कृत-साहित्य में इसे अप्रस्तुत-प्रशंसा अलंकार भी कहा जाता है। इस कथन में जिस पर बात सार्थक … Read more

UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 4

UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 4 दीनबन्धुर्गन्धी (पद्य-पीयूषम्) UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 4 परिचय–प्रस्तुत पाठ पण्डिता क्षमाराव द्वारा रचित ‘सत्याग्रहगीता’ से उद्धृत है। इस पुस्तके में इन्होंने सरस, सरल और रोचक पद्यों में राष्ट्रीय स्वतन्त्रता संग्राम का तथा महात्मा गाँधी के आदर्श चरित्र, का सुचारु रूप से वर्णन … Read more

UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 3

UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 3 सुभाषितानि (पद्य-पीयूषम्) UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 3 परिचय-‘सुभाषित’ का अर्थ होता है—सुन्दर वचन, सुन्दर बातें, सुन्दर उक्तियाँ। सुभाषितों से जीवन का निर्माण होता है और जीवन महान् बनता है। जीवन को सफल बनाने के लिए सुभाषित गुरु-मन्त्र के समान हैं। संस्कृत-साहित्य में सुभाषितों … Read more

UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 2

UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 2 रामस्य पितृभक्तिः (पद्य-पीयूषम्) UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 2 परिचय-‘रामस्य पितृभक्तिः ‘ शीर्षक पाठ महर्षि वाल्मीकि द्वारा रचित ‘रामायण’ के अयोध्याकाण्ड के अठारहवें और उन्नीसवें सर्ग से संकलित किया गया है। इन सर्गों में उस समय की कथा का वर्णन है जब कैकेयी स्वयं … Read more

UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 1

UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 1 मङ्गलाचरणम् (पद्य-पीयूषम्) UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 1 परिचय विश्व-साहित्य में भारत के ‘वेद’ सबसे प्राचीन ग्रन्थ माने जाते हैं। वेदत्रयी’ के आधार पर वेद तीन माने गये-ऋग्वेद, यजुर्वेद एवं सामवेद। कालान्तर में कभी ‘अथर्ववेद’ को भी इनके जोड़ दिया गया। वेदों में ज्ञान-विज्ञान … Read more

UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 16

UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 16 अन्तरिक्ष-विज्ञानम् (गद्य – भारती) पाठ-सारांश अन्तरिक्ष–प्रकृति के विधान में बहुवर्णी शाटिका को पहने पृथ्वी जिस प्रकार मानवों को नदी-नद-पर्वत-रत्नरूपमयी अपनी विशाल सम्पत्ति से मोह लेती है, उसी प्रकार विशाल, अनन्त, नि:सीम और ब्रह्मस्वरूपात्मक अन्तरिक्ष भी मानवों को आकृष्ट करता है। अनन्त आकाश में असंख्य नक्षत्र, पुच्छल तारे, … Read more

UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 15

UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 15 पर्यावरणशुद्धि (गद्य – भारती) पाठ-सारांश पर्यावरण का स्वरूप-अन्य प्राणियों की भाँति मनुष्य ने भी प्रकृति की गोद में जन्म लिया है। प्रकृति के तत्त्व उसको चारों ओर से घेरे हुए हैं। इन्हीं प्राकृतिक तत्त्वों को पर्यावरण कहा जाता है। मिट्टी, जल, वायु, वनस्पति, पशु, पक्षी, कीड़े, मकोड़े … Read more

UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 14

UP Board Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 14 पुण्यसलिलागङ्गा (गद्य – भारती) पाठ-सारांश गंगा का महत्त्व-गंगा का संसार की सभी नदियों में महत्त्वपूर्ण स्थान है। यह भारतीयों के लिए जीवनदायिनी है, सुख-शान्ति और समृद्धि प्रदान करने वाली है। इसमें स्नान करने, जल पीने अथवा इसका नाम लेने मात्र से भी मनुष्य धन्य हो जाता है। इसके … Read more