Gujarat Board Solutions Class 10 Maths Chapter 14 આંકડાશાસ્ત્ર Ex 14.3

March 12, 2023

Gujarat Board Textbook Solutions Class 10 Maths Chapter 14 આંકડાશાસ્ત્ર Ex 14.3

પ્રશ્ન 1.
નીચેનું આવૃત્તિ-વિતરણ એક વિસ્તારમાં 68 ગ્રાહકોનો માસિક વીજવપરાશ આપે છે. આ માહિતીનો મધ્યસ્થ, મધ્યક અને બહુલક શોધો અને તેમને સરખાવો.

ઉત્તર:
અહીં h = 20 છે. a = 135 લઈને નીચેનું કોષ્ટક બનાવીએ :

પ્રશ્ન 2.
જો નીચે આપેલ આવૃત્તિ-વિતરણનો મધ્યસ્થ 28.5 હોય, તો x અને y ઇનાં મૂલ્યો શોધોઃ

ઉત્તર:

પ્રશ્ન 3.
એક જીવનવીમા એજન્ટ, 100 પૉલિસી-ધારકોની ઉંમર માટે નીચેનું વિતરણ પ્રાપ્ત કર્યું. જેમની ઉંમર 18 વર્ષથી વધુ, પરંતુ 60 વર્ષથી ઓછી હોય તેવી જ વ્યક્તિઓને પૉલિસીઓ આપવામાં આવી હોય, તો તેમની મધ્યસ્થ ઉંમર શોધો.

ઉત્તર:
અહીં, આપેલ આવૃત્તિ-વિતરણ થી ઓછા’ પ્રકારનું આવૃત્તિ-વિતરણ છે. તે પરથી નીચે પ્રમાણેનું સતત આવૃત્તિ-વિતરણ સહેલાઈથી મળે. પૉલિસી 18 વર્ષથી વધુ ઉંમરવાળી વ્યક્તિઓને આપવામાં આવે છે. તેથી પ્રથમ વર્ગ 18 – 20 થશે.

આમ, પૉલિસી-ધારકોની મધ્યસ્થ ઉંમર 35.76 વર્ષ છે.
નોંધઃ
અહીં, પ્રથમ વર્ગની વર્ગલંબાઈ બીજા વર્ગની વર્ગલંબાઈથી અલગ પડે છે. તેથી સૂત્ર વાપરવાની શરતનું પાલન થતું નથી. પરંતુ મધ્યસ્થની કિંમત પર છેડાની કિંમતોતખૂબ નાની અથવા ખૂબ મોટી કિંમતો)ની ખાસ અસર પડતી ન હોવાથી, આપણે સૂત્રનો ઉપયોગ કરી શકીએ છીએ.]

પ્રશ્ન 4.
એક છોડનાં 40 પાંદડાઓની લંબાઈ ખૂબ જ નજીકના મિલિમીટર સુધી માપવામાં આવી અને મેળવેલ માહિતી નીચેના કોષ્ટકમાં દર્શાવી છે :

પાંદડાઓની મધ્યસ્થ લંબાઈ શોધો.
(સૂચનઃ મધ્યસ્થ શોધવા માટે માહિતીને સતત વર્ગોમાં ફેરવવાની જરૂર છે, કારણ કે સૂત્ર સતત વર્ગો માટે છે. પછી વર્ગો 117.5 – 126.5, 126.5 – 135.5, …, 171.5 – 180.5માં પરિવર્તિત થાય છે.)
ઉત્તર:
માહિતીને સતત વર્ગોમાં ફેરવીને નીચેનું કોષ્ટક બનાવીએ :

પ્રશ્ન 5.
નીચેનું કોષ્ટક 400 નિઓન ગોળાના આયુષ્યનું આવૃત્તિ-વિતરણ આપે છેઃ

ગોળાના આયુષ્યનો મધ્યસ્થ શોધો.
ઉત્તર:

પ્રશ્ન 6.
સ્થાનિક ટેલિફોન યાદીમાંથી 100 અટક યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવી હતી અને અંગ્રેજી મૂળાક્ષરોમાં અટકોમાં આવતા અક્ષરોની સંખ્યાનું આવૃત્તિ-વિતરણ નીચે પ્રમાણે મેળવ્યું હતું:

અટકોમાં આવતા અક્ષરોની સંખ્યાનો મધ્યસ્થ શોધો. અટકોમાં આવતા અક્ષરોની સંખ્યાનો મધ્યક પણ શોધો. અટકોમાં આવતા અક્ષરોની સંખ્યાનો બહુલક શોધો.
ઉત્તર:
અહીં, h = 3 છે. a = 8.5 લઈને નીચેનું કોષ્ટક બનાવીએ :

બહુલકઃ
અહીં, મહત્તમ આવૃત્તિ 40 એ વર્ગ 7 – 10ની આવૃત્તિ હોવાથી 7 – 10 એ બહુલક વર્ગ છે.
હવે, l = બહુલક વર્ગની અધઃસીમા = 7
h = વર્ગની લંબાઈ = 3
f₁ = બહુલક વર્ગની આવૃત્તિ = 40
f₀ = બહુલક વર્ગની આગળના વર્ગની આવૃત્તિ = 30
f₂ = બહુલક વર્ગની પાછળના વર્ગની આવૃત્તિ = 16