RBSE Class 10 Sanskrit Solutions Shemushi Chapter 9 सूक्तयः

RBSE Class 10 Sanskrit Solutions Shemushi Chapter 9 सूक्तयः सूक्तयः Summary and Translation in Hindi पाठ परिचय : यह पाठ मूलरूप से तमिल भाषा में रचित ‘तिरुक्कुरल’ नामक ग्रन्थ से लिया गया है। तिरुक्कु साहित्य की उत्कृष्ट रचना है। इसे तमिल भाषा का ‘वेद’ माना जाता है। इसके प्रणेता तिरुवल्लुवर हैं। इनका काल प्रथम शताब्दी माना … Read more

RBSE Class 10 Sanskrit Solutions Shemushi Chapter 8 विचित्रः साक्षी

RBSE Class 10 Sanskrit Solutions Shemushi Chapter 8 विचित्रः साक्षी विचित्रः साक्षी शोभा Summary and Translation in Hindi पाठ परिचय : प्रस्तुत पाठ श्री ओमप्रकाश ठाकुर द्वारा रचित कथा का सम्पादित अंश है। यह कथा बंगला के प्रसिद्ध साहित्यकार बंकिमचन्द्र चटर्जी द्वारा न्यायाधीश-रूप में दिये गये फैसले पर आधारित है। सत्यासत्य के निर्णय हेतु न्यायाधीश कभी-कभी … Read more

RBSE Class 10 Sanskrit Solutions Shemushi Chapter 7 सौहार्दं प्रकृतेः शोभा

RBSE Class 10 Sanskrit Solutions Shemushi Chapter 7 सौहार्दं प्रकृतेः शोभा सौहार्दं प्रकृतेः शोभा Summary and Translation in Hindi पाठ परिचय : आजकल हम यहाँ-वहाँ सभी जगह देखते हैं कि समाज में प्रायः सभी स्वयं को श्रेष्ठ समझते हुए परस्पर एक-दूसरे का तिरस्कार कर रहे हैं। सामान्यतः पारस्परिक व्यवहार में दूसरों के कल्याण के विषय में … Read more

RBSE Class 10 Sanskrit Solutions Shemushi Chapter 6 सुभाषितानि

RBSE Class 10 Sanskrit Solutions Shemushi Chapter 6 सुभाषितानि सुभाषितानि Summary and Translation in Hindi पाठ परिचय : संस्कृत कृतियों के जिन पद्यों या पद्यांशों में सार्वभौम सत्य को बड़े मार्मिक ढंग से प्रस्तुत किया गया है, उन पद्यों को सुभाषित कहते हैं। प्रस्तुत पाठ ऐसे 10 सुभाषितों का संग्रह है जो संस्कृत के विभिन्न ग्रंथों … Read more

RBSE Class 10 Sanskrit Solutions Shemushi Chapter 5 जननी तुल्यवत्सला

RBSE Class 10 Sanskrit Solutions Shemushi Chapter 5 जननी तुल्यवत्सला जननी तुल्यवत्सला Summary and Translation in Hindi पाठ परिचय : प्रस्तुत पाठ महर्षि वेदव्यास विरचित ऐतिहासिक ग्रन्थ महाभारत के वनपर्व से लिया गया है। यह कथा सभी जीव-जन्तुओं के प्रति समदृष्टि की भावना जगाती है। समाज में दुर्बल लोगों अथवा जीवों के प्रति भी माँ की … Read more

RBSE Class 10 Sanskrit Solutions Shemushi Chapter 4 शिशुलालनम्

RBSE Class 10 Sanskrit Solutions Shemushi Chapter 4 शिशुलालनम् शिशुलालनम् Summary and Translation in Hindi पाठ परिचय : प्रस्तुत पाठ संस्कृत के प्रसिद्ध नाटक ‘कुन्दमाला’ के पंचम अङ्क से सम्पादित करके लिया गया है। इसके रचयिता प्रसिद्ध नाटककार दिङ्नाग हैं। इस नाट्यांश में राम अपने दोनों पुत्रों कुश और लव को सिंहासन पर बैठाना चाहते हैं … Read more

RBSE Class 10 Sanskrit Solutions Shemushi Chapter 3 व्यायामः सर्वदा पथ्यः

RBSE Class 10 Sanskrit Solutions Shemushi Chapter 3 व्यायामः सर्वदा पथ्यः व्यायामः सर्वदा पथ्यः Summary and Translation in Hindi पाठ परिचय – प्रस्तुत पाठ आयुर्वेद के प्रसिद्ध ग्रन्थ ‘सुश्रुतसंहिता’ के चिकित्सा स्थान में वर्णित 24वें अध्याय से संकलित है। इसमें आचार्य सुश्रुत ने व्यायाम की परिभाषा बताते हुए उससे होने वाले लाभों की चर्चा की है। … Read more

RBSE Class 10 Sanskrit Solutions Shemushi Chapter 2 बुद्धिर्बलवती सदा

RBSE Class 10 Sanskrit Solutions Shemushi Chapter 2 बुद्धिर्बलवती सदा बुद्धिर्बलवती सदा Summary and Translation in Hindi परिचय : प्रस्तुत पाठ ‘शुकसप्ततिः’ नामक प्रसिद्ध कथाग्रन्थ से सम्पादित करके संकलित किया गया है। इसमें अपने दो छोटे-छोटे पुत्रों के साथ जंगल के रास्ते से पिता के घर जा रही बुद्धिमती नामक महिला के बुद्धिकौशल को दिखाया गया … Read more

RBSE Class 10 Sanskrit Solutions Shemushi Chapter 1 शुचिपर्यावरणम्

RBSE Class 10 Sanskrit Solutions Shemushi Chapter 1 शुचिपर्यावरणम् शुचिपर्यावरणम् Summary and Translation in Hindi पाठ परिचय : प्रस्तुत पाठ आधुनिक संस्कृत कवि हरिदत्त शर्मा के रचना संग्रह ‘लसल्लतिका’ से संकलित है। इसमें कवि ने महानगरों की यान्त्रिक-बहुलता से बढ़ते प्रदूषण पर चिन्ता व्यक्त करते हुए कहा है कि यह लौहचक्र तन मन का शोषक … Read more

RBSE Class 10 Sanskrit रचनात्मक कार्यम् कथाक्रम संयोजनम्

RBSE Class 10 Sanskrit रचनात्मक कार्यम् कथाक्रम संयोजनम् Rajasthan Board RBSE Class 10 Sanskrit रचनात्मक कार्यम् कथाक्रम संयोजनम् संस्कृतकथासाहित्यमतीव समृद्धम् अस्ति । अत्र नैकानां नीतिकथानां महान् संग्रहो वर्तते । तासु काश्चित्-प्रसिद्धा: कथा: अत्र क्रमरहितवाक्येषु अतिसंक्षिप्ततया लिखिताः। तानि कथा-वाक्यानि क्रमेण योजयित्वा कथाक्रमसंयोजनस्य पाठ्यक्रमानुरोधात् रचनात्मक-कौशल विकासीय अभ्यास: करणीयः। (संस्कृत कथा साहित्य अत्यन्त समृद्ध है। यहाँ एक ही … Read more