RBSE Class 9 Sanskrit रचनात्मक कार्यम् संकेताधारिताः वार्तालापः

RBSE Class 9 Sanskrit रचनात्मक कार्यम् संकेताधारिताः वार्तालापः RBSE Class 9 Sanskrit रचनात्मक कार्यम् संकेताधारिताः वार्तालापः अधोलिखितं वार्तालापं मञ्जूषायां प्रदत्तपदैः पूरयित्वा पुनः उत्तरपुस्तिकायां लिखत – प्रश्न 1. वार्षिकोत्सवः आचार्यः – श्वः ‘कौमुदीमहोत्सवः’ इति नाम्ना वार्षिकोत्सवः भविष्यति खलु। तन्निमित्तं (i) …….. जाता किम्? भवान् वदतु सुरेश! कः कः किं किं करिष्यति इति? सुरेशः . – अशोकः, कमलेशः, … Read more

RBSE Class 9 Sanskrit रचनात्मक कार्यम् संकेताधारितम् पत्र-लेखनम्

RBSE Class 9 Sanskrit रचनात्मक कार्यम् संकेताधारितम् पत्र-लेखनम् RBSE Class 9 Sanskrit रचनात्मक कार्यम् संकेताधारितम् पत्र-लेखनम् प्रश्न 1. अधोलिखितम् अभिनन्दनपत्रं मञ्जूषापदसहायतया पूरयित्वा पुनः उत्तरपुस्तिकायां लिखत – अभिनन्दनपत्रम् सेवायाम् (i) ………. (ii) ……… सुखदम् (iii) ………… सौभाग्यकरं (iv) ………… (v) ……….. प्रेषकः। (vi) …………… मञ्जूषा : भूयात्, रमेशः, मङ्गलमयम्, मित्रवर्याणाम्, च, नववर्षम् उत्तराणि : (i) मित्रवर्याणाम्, (ii) … Read more

RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् उपसर्गाः

RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् उपसर्गाः RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् उपसर्गाः ‘उपसर्ग’ ‘अव्यय’ इस दूसरे नाम से भी कहा जाता है। जो शब्द सदा ही एक ही रूप में होता है, अर्थात् जिस शब्द के स्वरूप में कोई भी विकार नहीं होता है, वह ‘उपसर्ग’ नाम से कहा जाता है। जो अव्यय धातु से पूर्व … Read more

RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् संख्याज्ञानम्

RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् संख्याज्ञानम् RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् संख्याज्ञानम् संसार में सामान्य व्यवहार के लिए संख्याओं (अंकों) का ज्ञान आवश्यक है। संख्या के बिना धन का आदानप्रदान करना सम्भव नहीं है। अब यहाँ संख्याओं का ज्ञान कराया जा रहा है। संस्कृत में ‘वचन ही संख्या है’ अर्थात् वचन का अर्थ संख्या होता है। … Read more

RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् सर्वनाम शब्द

RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् सर्वनाम शब्द RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् सर्वनाम शब्द संज्ञा के स्थान पर प्रयुक्त होने वाले शब्द ‘सर्वनाम’ कहलाते हैं। संस्कृत में ‘सर्व’ शब्द से आरम्भ होने वाले पैंतीस सर्वनाम शब्द हैं। इनमें सम्बोधन नहीं होता है। यत् (जो) पुल्लिंग शब्द   अभ्यासार्थ प्रश्न : अतिलघूत्तरात्मकप्रश्नाः निम्नलिखितेषु वाक्येषु रिक्तस्थानानां पूर्ति कोष्ठकस्य … Read more

RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् शब्दरूपाणि

RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् शब्दरूपाणि RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् शब्दरूपाणि पुल्लिङ्गः अजन्त-शब्द-रूप    SabDekho The Complete Educational Website Bihar Board UP Board IAS Notes Jac Board MP Board सम्पूर्ण व्याकरण जीवनी निबंध टेन्स सामान्य ज्ञान Rajasthan Board NCERT Solutions in Hindi NCERT Solutions in English

RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् धातुरूपाणि

RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् धातुरूपाणि RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् धातुरूपाणि परिभाषा – क्रिया का निर्माण जिससे होता है, उसके मूल रूप को संस्कृत में ‘धातु’ कहा जाता है। जैसे पठ् या लिख् धातु है और इनसे पठति, लिखतु आदि क्रियापद बनते हैं। संस्कृत में दस लकार होते हैं। कक्षा नवम् के पाठ्यक्रम में पाँच … Read more

RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् प्रत्ययज्ञानम्

RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् प्रत्ययज्ञानम् RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् प्रत्ययज्ञानम् हिन्दी भाषा में जो ‘क्रिया’ शब्द से कही जाती है, अंग्रेजी भाषा में जो ‘वर्ब’ शब्द से कही जाती है, वह क्रिया संस्कृत भाषा में ‘धातु’ नाम से कही जाती है। धातु से पूर्व जिसका प्रयोग होता है, वह ‘उपसर्ग’ होता है। उपसर्ग के … Read more

RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् कारकम्

RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् कारकम् RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् कारकम् कारक की परिभाषा – क्रिया को जो करता है अथवा क्रिया के साथ जिसका सीधा अथवा परम्परा से सम्बन्ध होता है, वह ‘कारक’ कहा जाता है। क्रिया के साथ कारकों का साक्षात् अथवा परम्परा से सम्बन्ध किस प्रकार होता है, यह समझाने के लिए … Read more

RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् समास-ज्ञानम्

RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् समास-ज्ञानम् RBSE Class 9 Sanskrit व्याकरणम् समास-ज्ञानम् समास : शाब्दिक अर्थ-‘समसनं समासः’-अर्थात् बहुत से पदों को मिलाकर एक पद बन जाना समास कहलाता है। ‘सम्’ उपसर्गपूर्वक अस् (एक साथ रखना) धातु से ‘समास’ शब्द बना है। जब अनेक पदों को एक साथ मिलाकर एक पद के समान बना लिया जाता है … Read more